Klasa 1 · rozdział 6
Algorytmy: suma, zliczanie, ekstremum
Pętla już powtarza blok. Tu blok zbiera wynik: sumę, liczbę trafień,
najmniejszą albo największą wartość.
Algorytm to uporządkowane kroki; program to ich zapis.
Tablice — później. Na razie liczby biorą się z licznika albo z kolejnych prompt.
Po tym rozdziale powinieneś umieć
- zebrać sumę w zmiennej przed pętlą i dodawać w każdym obrocie;
- zliczyć elementy spełniające warunek (
ifw pętli); - wyznaczyć minimum i maksimum, zaczynając od pierwszej wartości;
- sprawdzić zero obrotów i zestaw równych liczb.
1. Akumulator: suma
Akumulator to zmienna, która żyje przez całą pętlę i w każdym obrocie
dostaje nową wartość na podstawie poprzedniej. Sumę zaczynasz od 0 — zanim cokolwiek dodasz,
nic jeszcze nie ma.
let suma = 0;
for (let i = 1; i <= 5; i++) {
suma = suma + i;
}
console.log(suma); // 15
Ślad dla pięciu obrotów:
i |
Co się dzieje | suma po obrocie |
|---|---|---|
| — | przed pętlą | 0 |
| 1 | 0 + 1 | 1 |
| 2 | 1 + 2 | 3 |
| 3 | 3 + 3 | 6 |
| 4 | 6 + 4 | 10 |
| 5 | 10 + 5 | 15 |
Skrót suma += i znaczy to samo co suma = suma + i.
Wynik wypisujesz po pętli. console.log w środku pokaże sumy częściowe —
przydatne przy błędzie, na gotowej stronie zwykle zbędne.
let suma = 0 wewnątrz for zeruje sumę w każdym obrocie.
Zostaje wtedy tylko ostatni składnik.
Gdy liczb jest tyle, ile poda użytkownik, najpierw wczytaj n (po Number),
potem w pętli pytaj o kolejne wartości. Każdą dodajesz do tego samego akumulatora.
const n = Number(prompt("Ile liczb?"));
let suma = 0;
for (let i = 1; i <= n; i++) {
const x = Number(prompt(`Liczba ${i}`));
suma += x;
}
console.log(`Suma: ${suma}`);
Przy n = 5 pętla kręci się pięć razy. Przy n = 100 — sto razy.
Liczba obrotów jest w warunku, nie w osobnej liście.
2. Zliczanie
Zliczanie to suma, w której dodajesz 1 tylko wtedy, gdy warunek jest spełniony.
Licznik też startuje od 0.
let ileParzystych = 0;
for (let i = 1; i <= 10; i++) {
if (i % 2 === 0) {
ileParzystych++;
}
}
console.log(ileParzystych); // 5
ileParzystych++ to skrót na ileParzystych = ileParzystych + 1.
Warunek jest w pętli, licznik przed nią, wynik po niej.
Ten sam pomysł na liczbach z prompt: w każdym obrocie sprawdzasz próg
(np. punkty ≥ 50) i tylko wtedy zwiększasz licznik. Suma i licznik mogą iść obok siebie
w jednej pętli — jedno przejście, dwa wyniki.
const n = 4;
let suma = 0;
let ileZal = 0;
for (let i = 1; i <= n; i++) {
const pkt = Number(prompt(`Punkty ${i}`));
suma += pkt;
if (pkt >= 50) {
ileZal++;
}
}
console.log(`Suma ${suma}, zaliczeń ${ileZal}`);
3. Minimum i maksimum
Ekstremum to najmniejsza albo największa wartość w zestawie. Nie zaczynasz od 0:
zero nie musi w ogóle wystąpić, a liczby mogą być ujemne. Pewny start to pierwsza wartość.
Każda następna ją podmienia, gdy jest mniejsza (minimum) albo większa (maksimum).
const n = Number(prompt("Ile liczb?"));
let min;
let max;
for (let i = 1; i <= n; i++) {
const x = Number(prompt(`Liczba ${i}`));
if (i === 1) {
min = x;
max = x;
} else {
if (x < min) {
min = x;
}
if (x > max) {
max = x;
}
}
}
console.log(`Min: ${min}, max: ${max}`);
Przy jednej liczbie else się nie wykona: minimum i maksimum to ta sama wartość.
Przy samych równych liczbach (np. 7, 7, 7) też zostaje 7 — porównania < i >
nic nie podmieniają. To poprawny wynik, nie błąd.
-3, -1, -8 maksimum startujące od 0 zostaje 0:
żadna z tych liczb nie jest większa od zera, a zera w danych nie ma.
Pierwsza wczytana wartość ustawia i minimum, i maksimum poprawnie.
Krótszy zapis przy liczbach, które na pewno są skończone: minimum startuje od
Infinity (każda liczba jest mniejsza), maksimum od -Infinity.
Przy n = 0 te stałe zostaną w zmiennych — wtedy i tak nie masz czego pokazać.
let min = Infinity;
let max = -Infinity;
for (let i = 1; i <= n; i++) {
const x = Number(prompt(`Liczba ${i}`));
if (x < min) {
min = x;
}
if (x > max) {
max = x;
}
}
4. Przypadki brzegowe
Zanim oddasz skrypt, przejdź te sytuacje w konsoli albo w komentarzu:
- Zero obrotów (
n = 0albo zakres pusty). Suma i licznik zostają0. Minimum nie ma sensu — nie wypisujundefinedjako wyniku, daj komunikat „brak danych”. - Jedna liczba. Suma to ta liczba, licznik 0 albo 1, min = max.
- Wszystkie równe. Min i max się nie zmieniają po pierwszym obrocie.
- Anuluj w
prompt. Wynik tonull.Number(null)daje0— to nie to samo co „użytkownik wpisał zero”. Sprawdź=== nullzanim zamienisz na liczbę. - Litery zamiast liczby.
Number("abc")toNaN. Suma zNaNzostajeNaNdo końca pętli.
const wpis = prompt("Ile liczb?");
if (wpis === null) {
console.log("Anulowano");
} else {
const n = Number(wpis);
if (n === 0) {
console.log("Brak danych");
}
}
for (let i = 1; i <= n; i++) wykonuje ciało n razy
(przy n dodatnim). Suma, zliczanie i ekstremum w jednej pętli nadal mają
n obrotów — nie trzy osobne przejścia. Drugie przejście po tych samych liczbach
miałoby sens dopiero, gdy trzymasz je na liście. Tablice są w kolejnym dziale.
Ćwiczenia do samodzielnego wykonania
Własny folder, HTML + skrypt.js, "use strict";, wynik w konsoli.
Ćwiczenie 1. Suma 1…n łatwe
n z kodu (np. 10). Akumulator przed pętlą. Wypisz sumę liczb od 1 do n.
Potem ustaw n = 0 i sprawdź, że suma zostaje 0.
Ćwiczenie 2. Zliczanie łatwe
Od 1 do 30 zlicz liczby podzielne przez 3. Wypisz licznik po pętli.
W komentarzu: ile obrotów wykonała pętla i ile razy wszedłeś w if.
Ćwiczenie 3. Suma z prompt średnie
Zapytaj, ile liczb wczytać, potem w pętli zbierz ich sumę.
Anuluj przy pierwszym pytaniu kończy skrypt komunikatem, bez dodawania.
Gdy n to 0, wypisz „brak danych”, nie sumę.
Ćwiczenie 4. Suma i licznik razem średnie
W jednej pętli: suma punktów oraz liczba wyników ≥ 50. Przetestuj zestaw, w którym żaden próg nie jest osiągnięty (licznik 0, suma i tak policzona).
Ćwiczenie 5. Min i max trudne
Wczytaj n liczb (mogą być ujemne). Wypisz minimum i maksimum.
W komentarzu: co jest przy jednej liczbie, przy trzech równych i przy n = 0.
Uzasadnij, czemu akumulator minimum nie startuje od 0.
min i max na wczytaną liczbę.
W kolejnych porównuj. Przy n === 0 w ogóle nie wchodź w pętlę.
Sprawdź się
Wymagania na ocenę
Ocena wyższa zawiera wymagania na oceny niższe. Ten rozdział: suma, zliczanie, minimum i maksimum.
| Ocena | Uczeń |
|---|---|
| 2 | Stosuje pętlę for i akumulator sumy według wzoru. |
| 3 | Liczy sumę oraz zlicza elementy spełniające warunek. |
| 4 | Łączy sumę i licznik w jednej pętli. Obsługuje Anuluj przy prompt i n = 0. |
| 5 | Wyznacza minimum i maksimum (także przy liczbach ujemnych i równych). Testuje zero obrotów. |
| 6 | Uzasadnia liczbę obrotów i to, czemu ekstremum nie startuje od zera. Dobiera jeden przebieg pętli do kilku wyników. |