Klasa 5 TI · rozdział 3

Powtórka PHP bez bazy

Na arkuszu PHP najczęściej: odczytać pole z formularza, wypisać je na stronie albo dopisać do pliku, czasem zapamiętać wartość w sesji albo w ciasteczku. Nie sprawdzasz, czy żądanie to „na pewno POST” i nie walidujesz danych — egzamin tego nie wymaga.

Po tym rozdziale powinieneś umieć

  • odczytać pole z $_POST po isset;
  • odczytać parametr z adresu albo z formularza GET ($_GET);
  • wypisać tekst przez echo (dane z formularza przez htmlspecialchars);
  • użyć include, dopisać linię do pliku;
  • zapisać wartość w sesji i w ciasteczku.

1. POST i isset

Formularz z method="post" wysyła pola do tablicy $_POST. Klucz w tej tablicy to atrybut name z HTML — przepisujesz go z arkusza, nie zgadujesz.

<form action="zamow.php" method="post">
  <input type="text" name="imie" id="imie">
  <button type="submit">Wyślij</button>
</form>
<?php
if (isset($_POST["imie"])) {
    $imie = $_POST["imie"];
    echo "Witaj, " . htmlspecialchars($imie);
}
?>

isset($_POST["imie"]) odpowiada na pytanie: czy to pole w ogóle przyszło? Gdy stronę otwierasz pierwszy raz (bez kliknięcia „Wyślij”), klucza nie ma — nic nie wypisujesz albo pokazujesz sam formularz. Nie potrzebujesz $_SERVER["REQUEST_METHOD"].

Ten sam plik albo dwa pliki action="zamow.php" — skrypt w osobnym pliku. action="" albo brak action — formularz wraca do bieżącej strony (często index.php z formularzem i z isset w jednym pliku).

Checkbox: w POST pojawia się tylko gdy jest zaznaczony. Radio i select — wartość z atrybutu value. Kilka pól: kilka kluczy, każdy z własnym name.

2. GET — link i formularz

$_GET to dane z paska adresu: po znaku ?, pary nazwa=wartość połączone &. Tak działa wyszukiwarka, filtr, link „szczegóły” z numerem rekordu.

Link z parametrem

<a href="szczegoly.php?id=3">Szczegóły</a>
<?php
if (isset($_GET["id"])) {
    $id = $_GET["id"];
    echo "Wybrano numer " . htmlspecialchars($id);
}
?>

Formularz method="get"

<form action="szukaj.php" method="get">
  <input type="text" name="q">
  <button type="submit">Szukaj</button>
</form>

Po wysłaniu adres wygląda np. szukaj.php?q=kot. W PHP: isset($_GET["q"]), potem $_GET["q"]. Na arkuszu czytaj method w HTML: post → $_POST, get → $_GET.

POST

Dane nie widać w adresie. Typowe: dodawanie rekordu, logowanie, dłuższy formularz.

GET

Widać w adresie, da się skopiować link. Typowe: id w linku, wyszukiwanie, filtr listy.

3. Wypis na stronę

echo dopisuje tekst do HTML, który Apache odsyła przeglądarce. Gdy wypisujesz treść z formularza albo z bazy, owiń ją w htmlspecialchars — wtedy znaki w rodzaju < pokażą się jako tekst, a nie jako znacznik.

echo "<p>" . htmlspecialchars($imie) . "</p>";

Stały napis z polecenia („Dodano”) możesz wypisać bez tej funkcji.

4. Pliki i include

include

include "naglowek.php";

Wspólny nagłówek albo stopka w osobnym pliku. require zatrzyma skrypt, gdy pliku nie ma. Na arkuszu stosujesz wariant z polecenia.

Dopisywanie do pliku tekstowego

if (isset($_POST["imie"])) {
    $linia = $_POST["imie"] . ";" . date("Y-m-d H:i") . "\n";
    file_put_contents("dane.txt", $linia, FILE_APPEND);
}

FILE_APPEND dopisuje na końcu zamiast kasować plik. Odczyt: file_get_contents("dane.txt") — przy wypisie na stronę użyj nl2br(htmlspecialchars(...)), żeby entery z pliku stały się nowymi liniami w HTML.

5. Sesja i cookie

Oba sposoby pamiętają coś między odświeżeniami. Sesja żyje na serwerze, ciasteczko — w przeglądarce. Na arkuszu robisz to, o co prosi polecenie (jedno albo oba).

Sesja

session_start(); // pierwsza linia, przed HTML
if (isset($_POST["imie"])) {
    $_SESSION["user"] = $_POST["imie"];
}
// na tej albo innej stronie:
if (isset($_SESSION["user"])) {
    echo htmlspecialchars($_SESSION["user"]);
}

Wylogowanie według polecenia: unset($_SESSION["user"]) albo session_destroy(). Przekierowanie: header("Location: logowanie.php"); exit; — też przed jakimkolwiek HTML.

Cookie

if (isset($_POST["imie"])) {
    setcookie("imie", $_POST["imie"], time() + 3600);
}
if (isset($_COOKIE["imie"])) {
    echo htmlspecialchars($_COOKIE["imie"]);
}

Trzeci argument setcookie to moment wygaśnięcia: time() + 3600 to godzina, time() + 60 * 60 * 24 to doba. setcookie — jak session_start — wołasz zanim wyślesz HTML.

Cookie widać od następnego żądania Po setcookie tablica $_COOKIE na tej samej odpowiedzi jeszcze nie ma nowej wartości. Odczytaj ją po odświeżeniu albo na kolejnej stronie.

Sesja

session_start(), tablica $_SESSION. Dane na serwerze. Znika po zamknięciu przeglądarki (typowo), chyba że polecenie każe inaczej.

Cookie

setcookie, tablica $_COOKIE. Dane w przeglądarce, widać je w DevTools (Aplikacja → Pliki cookie). Trwają do czasu z trzeciego argumentu.

Ćwiczenia

Folder w C:\xampp\htdocs, strony przez http://localhost/….

Ćwiczenie 1. POST i isset łatwe

Formularz z polem name="miasto", method="post". Gdy klucz jest w POST, wypisz: Wybrano: ….

Ćwiczenie 2. GET z linku łatwe

Na stronie trzy linki: ?kolor=czerwony, ?kolor=zielony, ?kolor=niebieski. Skrypt wypisuje wybrany kolor, gdy isset($_GET["kolor"]).

Ćwiczenie 3. Plik średnie

Po wysłaniu imienia dopisz linię do wpisy.txt. Poniżej pokaż całą zawartość pliku (file_get_contents + nl2br + htmlspecialchars).

Ćwiczenie 4. Sesja średnie

start.php — formularz, zapis imienia do $_SESSION. panel.php — pokazuje imię, gdy klucz sesji istnieje.

Ćwiczenie 5. Cookie średnie

Formularz zapisuje nick ciasteczkiem na 1 godzinę. Druga strona (albo odświeżenie) wita po nicku z $_COOKIE.

Ćwiczenie 6. Jak arkusz trudne

include nagłówka, formularz POST (imię) i lista linków GET (np. kategoria). Po POST dopisz linię do pliku; po GET wypisz wybraną kategorię. Komentarz na górze pliku: co robi skrypt.

Sprawdź się

1. Formularz method="post" trafia do:
2. Czy pole przyszło w formularzu, sprawdzasz:
3. Adres szczegoly.php?id=5 — numer odczytasz z:
4. setcookie wołasz:
5. FILE_APPEND przy file_put_contents:

Wymagania na ocenę

OcenaUczeń
2Odczytuje pole z $_POST według wzoru z isset i wypisuje je.
3Odczytuje parametr z $_GET. Stosuje include lub zapis do pliku według przykładu.
4Łączy formularz z komunikatem i htmlspecialchars przy wypisie. Ustawia sesję albo ciasteczko według przykładu.
5Składa stronę: nagłówek przez include, POST i GET, plik albo sesja/cookie, zgodnie z krótkim poleceniem.
6Samodzielnie dobiera POST albo GET do sytuacji z polecenia (formularz vs link z id) i pamięta ograniczenie ciasteczka (odczyt od następnego żądania).

Lista „już umiem”