Klasa 5 TI · rozdział 3
Powtórka PHP bez bazy
Na arkuszu PHP najczęściej: odczytać pole z formularza, wypisać je na stronie albo dopisać do pliku, czasem zapamiętać wartość w sesji albo w ciasteczku. Nie sprawdzasz, czy żądanie to „na pewno POST” i nie walidujesz danych — egzamin tego nie wymaga.
Po tym rozdziale powinieneś umieć
- odczytać pole z
$_POSTpoisset; - odczytać parametr z adresu albo z formularza GET (
$_GET); - wypisać tekst przez
echo(dane z formularza przezhtmlspecialchars); - użyć
include, dopisać linię do pliku; - zapisać wartość w sesji i w ciasteczku.
1. POST i isset
Formularz z method="post" wysyła pola do tablicy $_POST.
Klucz w tej tablicy to atrybut name z HTML — przepisujesz go z arkusza, nie zgadujesz.
<form action="zamow.php" method="post">
<input type="text" name="imie" id="imie">
<button type="submit">Wyślij</button>
</form>
<?php
if (isset($_POST["imie"])) {
$imie = $_POST["imie"];
echo "Witaj, " . htmlspecialchars($imie);
}
?>
isset($_POST["imie"]) odpowiada na pytanie: czy to pole w ogóle przyszło?
Gdy stronę otwierasz pierwszy raz (bez kliknięcia „Wyślij”), klucza nie ma — nic nie wypisujesz
albo pokazujesz sam formularz. Nie potrzebujesz $_SERVER["REQUEST_METHOD"].
action="zamow.php" — skrypt w osobnym pliku.
action="" albo brak action — formularz wraca do bieżącej strony
(często index.php z formularzem i z isset w jednym pliku).
Checkbox: w POST pojawia się tylko gdy jest zaznaczony. Radio i select — wartość
z atrybutu value. Kilka pól: kilka kluczy, każdy z własnym name.
2. GET — link i formularz
$_GET to dane z paska adresu: po znaku ?, pary nazwa=wartość
połączone &. Tak działa wyszukiwarka, filtr, link „szczegóły” z numerem rekordu.
Link z parametrem
<a href="szczegoly.php?id=3">Szczegóły</a>
<?php
if (isset($_GET["id"])) {
$id = $_GET["id"];
echo "Wybrano numer " . htmlspecialchars($id);
}
?>
Formularz method="get"
<form action="szukaj.php" method="get">
<input type="text" name="q">
<button type="submit">Szukaj</button>
</form>
Po wysłaniu adres wygląda np. szukaj.php?q=kot. W PHP: isset($_GET["q"]),
potem $_GET["q"]. Na arkuszu czytaj method w HTML: post → $_POST,
get → $_GET.
POST
Dane nie widać w adresie. Typowe: dodawanie rekordu, logowanie, dłuższy formularz.
GET
Widać w adresie, da się skopiować link. Typowe: id w linku, wyszukiwanie, filtr listy.
3. Wypis na stronę
echo dopisuje tekst do HTML, który Apache odsyła przeglądarce.
Gdy wypisujesz treść z formularza albo z bazy, owiń ją w htmlspecialchars —
wtedy znaki w rodzaju < pokażą się jako tekst, a nie jako znacznik.
echo "<p>" . htmlspecialchars($imie) . "</p>";
Stały napis z polecenia („Dodano”) możesz wypisać bez tej funkcji.
4. Pliki i include
include
include "naglowek.php";
Wspólny nagłówek albo stopka w osobnym pliku. require zatrzyma skrypt, gdy pliku nie ma.
Na arkuszu stosujesz wariant z polecenia.
Dopisywanie do pliku tekstowego
if (isset($_POST["imie"])) {
$linia = $_POST["imie"] . ";" . date("Y-m-d H:i") . "\n";
file_put_contents("dane.txt", $linia, FILE_APPEND);
}
FILE_APPEND dopisuje na końcu zamiast kasować plik.
Odczyt: file_get_contents("dane.txt") — przy wypisie na stronę użyj
nl2br(htmlspecialchars(...)), żeby entery z pliku stały się nowymi liniami w HTML.
5. Sesja i cookie
Oba sposoby pamiętają coś między odświeżeniami. Sesja żyje na serwerze, ciasteczko — w przeglądarce. Na arkuszu robisz to, o co prosi polecenie (jedno albo oba).
Sesja
session_start(); // pierwsza linia, przed HTML
if (isset($_POST["imie"])) {
$_SESSION["user"] = $_POST["imie"];
}
// na tej albo innej stronie:
if (isset($_SESSION["user"])) {
echo htmlspecialchars($_SESSION["user"]);
}
Wylogowanie według polecenia: unset($_SESSION["user"]) albo session_destroy().
Przekierowanie: header("Location: logowanie.php"); exit; — też przed jakimkolwiek HTML.
Cookie
if (isset($_POST["imie"])) {
setcookie("imie", $_POST["imie"], time() + 3600);
}
if (isset($_COOKIE["imie"])) {
echo htmlspecialchars($_COOKIE["imie"]);
}
Trzeci argument setcookie to moment wygaśnięcia: time() + 3600 to godzina,
time() + 60 * 60 * 24 to doba. setcookie — jak session_start —
wołasz zanim wyślesz HTML.
setcookie tablica $_COOKIE na tej samej odpowiedzi jeszcze nie ma nowej wartości.
Odczytaj ją po odświeżeniu albo na kolejnej stronie.
Sesja
session_start(), tablica $_SESSION. Dane na serwerze. Znika po zamknięciu przeglądarki (typowo), chyba że polecenie każe inaczej.
Cookie
setcookie, tablica $_COOKIE. Dane w przeglądarce, widać je w DevTools (Aplikacja → Pliki cookie). Trwają do czasu z trzeciego argumentu.
Ćwiczenia
Folder w C:\xampp\htdocs, strony przez http://localhost/….
Ćwiczenie 1. POST i isset łatwe
Formularz z polem name="miasto", method="post".
Gdy klucz jest w POST, wypisz: Wybrano: ….
Ćwiczenie 2. GET z linku łatwe
Na stronie trzy linki: ?kolor=czerwony, ?kolor=zielony, ?kolor=niebieski.
Skrypt wypisuje wybrany kolor, gdy isset($_GET["kolor"]).
Ćwiczenie 3. Plik średnie
Po wysłaniu imienia dopisz linię do wpisy.txt. Poniżej pokaż całą zawartość pliku
(file_get_contents + nl2br + htmlspecialchars).
Ćwiczenie 4. Sesja średnie
start.php — formularz, zapis imienia do $_SESSION.
panel.php — pokazuje imię, gdy klucz sesji istnieje.
Ćwiczenie 5. Cookie średnie
Formularz zapisuje nick ciasteczkiem na 1 godzinę. Druga strona (albo odświeżenie) wita po nicku z $_COOKIE.
Ćwiczenie 6. Jak arkusz trudne
include nagłówka, formularz POST (imię) i lista linków GET (np. kategoria).
Po POST dopisz linię do pliku; po GET wypisz wybraną kategorię. Komentarz na górze pliku: co robi skrypt.
Sprawdź się
Wymagania na ocenę
| Ocena | Uczeń |
|---|---|
| 2 | Odczytuje pole z $_POST według wzoru z isset i wypisuje je. |
| 3 | Odczytuje parametr z $_GET. Stosuje include lub zapis do pliku według przykładu. |
| 4 | Łączy formularz z komunikatem i htmlspecialchars przy wypisie. Ustawia sesję albo ciasteczko według przykładu. |
| 5 | Składa stronę: nagłówek przez include, POST i GET, plik albo sesja/cookie, zgodnie z krótkim poleceniem. |
| 6 | Samodzielnie dobiera POST albo GET do sytuacji z polecenia (formularz vs link z id) i pamięta ograniczenie ciasteczka (odczyt od następnego żądania). |