Klasa 1 · rozdział 2
Zmienne i typy proste
Skrypt już się uruchamia. Teraz uczysz się przechowywać dane i rozpoznawać ich rodzaj.
Pojęcia: zmienna,
typ.
Operatory, typeof i szablony — kolejny rozdział.
Po tym rozdziale powinieneś umieć
- deklarować zmienne przez
leticonsti wiedzieć, czemu unikaćvar; - nadać zmiennej nazwę zgodną z zasadami języka;
- rozpoznać typy
number,string,boolean,undefined,null; - odróżnić wynik
prompt: tekst, pusty łańcuch inull(Anuluj).
1. let, const i var
Deklaracja to zapowiedź nazwy. Inicjalizacja to pierwsze nadanie wartości.
"use strict";
let imie; // deklaracja — na razie undefined
imie = "Ania"; // pierwsze przypisanie (inicjalizacja)
const klasa = "1 TIP"; // deklaracja i inicjalizacja razem
| Słowo | Zmiana wartości | Kiedy używać |
|---|---|---|
let |
Można przypisać inną wartość później | Gdy wartość ma się zmieniać (licznik, wynik z prompt) |
const |
Nie wolno przypisać ponownie | Gdy nazwa ma trzymać jedną wartość (stała stawka, komunikat) |
var |
Można zmieniać, ale działa inaczej niż let |
Tylko w starym kodzie — w nowym skrypcie nie używaj |
const.
Jeśli tak — let. var pomijasz: ma szerszy zakres (funkcja, nie blok)
i pozwala na dziwne ponowne deklaracje. W trybie ścisłym przypisanie bez let/const
to błąd.
const vat = 23;
// vat = 8; ← błąd: Assignment to constant variable
let punkty = 0;
punkty = punkty + 10; // OK
const trzeba od razu zainicjalizować: sam const stawka; to błąd.
let stawka; jest dozwolone — wartość to wtedy undefined.
2. Nazwy zmiennych
Litery, cyfry, _, $; nazwa nie zaczyna się od cyfry.
Na start: bez polskich znaków i spacji (imieUcznia, nie imię ucznia).
Wielkość liter ma znaczenie: imie i Imie to dwie różne nazwy.
Dobrze
let wiek = 16;
const MAX_PKT = 100;
let liczbaSztuk = 3;
Źle
let 1wiek = 16;
let moje imie = "Ania";
let class = "1 TIP"; // class jest zarezerwowane
3. Typy proste
Na razie pracujesz na typach prostych (prymitywnych). Tablice i obiekty — później. Typ mówi, jakiego rodzaju jest wartość i co wolno z nią zrobić.
| Typ | Przykład | Uwaga |
|---|---|---|
number |
16, -3, 4.5 |
Całkowite i ułamkowe to ten sam typ. Jest też NaN („not a number”) — to nadal typ number. |
string |
"Ania", 'TIP' |
Łańcuch znaków. Cudzysłów i apostrof działają tak samo, dopóki nie mieszasz ich w środku. |
boolean |
true, false |
Bez cudzysłowu. "true" to już tekst, nie prawda logiczna. |
undefined |
undefined |
Zmienna zadeklarowana, ale bez wartości. |
null |
null |
Świadomy brak wartości. prompt zwraca null po Anuluj. |
let wiek = 16;
let imie = "Ania";
let zaliczony = true;
let uwagi; // undefined
let brak = null;
console.log(wiek);
console.log(imie);
console.log(zaliczony);
undefined — „jeszcze nic tu nie wstawiono”. null — „tu celowo nic nie ma”.
Nie myl też z pustym łańcuchem "" (to jest string, tylko bez znaków).
Istnieją też bigint i symbol — na ten rok ich nie używasz.
Jak sprawdzić typ operatorem typeof — następny rozdział.
4. prompt: łańcuch, pusto, Anuluj
prompt z rozdziału 1 zawsze zwraca łańcuch albo null.
Nawet gdy uczeń wpisze 16, w zmiennej siedzi "16" (tekst), nie liczba.
const wpis = prompt("Podaj imię");
console.log(wpis);
| Użytkownik | Wartość w JS | Typ |
|---|---|---|
| Wpisał Ania i OK | "Ania" | string |
| Nic nie wpisał, OK | "" | string (pusty) |
| Anuluj | null | null |
Na razie wypisuj wynik w konsoli i oglądaj, co przyszło. Zamiana tekstu na liczbę
(Number, parseInt) jest w następnym rozdziale — tu ważne, żebyś
widział, że prompt nie daje od razu number.
Ćwiczenia do samodzielnego wykonania
Własny folder, plik HTML + skrypt.js, wynik w konsoli (F12). Na początku pliku JS: "use strict";.
Ćwiczenie 1. let i const łatwe
Zadeklaruj let z imieniem i const z nazwą klasy. Wypisz obie wartości
console.log. Spróbuj potem zmienić klasę — przeczytaj błąd w konsoli i zostaw
const (skomentuj nieudane przypisanie).
Ćwiczenie 2. Pięć wartości łatwe
Wypisz w konsoli po kolei: liczbę, łańcuch, true, zmienną bez wartości
oraz null. W komentarzu przy każdej linii napisz, jaki to typ.
Ćwiczenie 3. prompt trzy razy średnie
Wywołaj prompt. Sprawdź w konsoli trzy sytuacje: wpisany tekst, pusty OK, Anuluj.
Zapisz w komentarzu, co zobaczyłeś za każdym razem.
Ćwiczenie 4. true to nie "true" średnie
Dwie zmienne: let a = true; i let b = "true";.
Wypisz obie. W komentarzu: która jest boolean, która string.
Ćwiczenie 5. Popraw nazwy trudne
Ten fragment nie zadziała. Popraw nazwy i słowa kluczowe, zostaw te same wartości:
var 1imie = "Ola";
let moja klasa = "1 TIP";
class = 1;
Użyj let / const. W komentarzu: czemu var i class odpadają.
Sprawdź się
Wymagania na ocenę
Ocena wyższa zawiera wymagania na oceny niższe. Ten rozdział: deklaracja i typy proste (bez operatorów).
| Ocena | Uczeń |
|---|---|
| 2 | Deklaruje zmienną słowem let i nadaje jej wartość. Rozpoznaje typy number, string, boolean w przykładzie. |
| 3 | Stosuje let i const w prostym skrypcie. Wskazuje undefined albo null w przykładzie. |
| 4 | Rozróżnia wynik prompt (tekst / pusto / Anuluj). Nie myli true z "true". |
| 5 | Uzasadnia, kiedy użyć const, a kiedy let, i dlaczego unikać var. |
| 6 | Poprawia gotowy fragment z błędnymi nazwami / var i wyjaśnia null vs undefined vs "". |